Column III

Hoe stop je de verminderende belangstelling voor literatuur onder de jongeren? Deze vraag stond centraal tijdens het Crossing Border evenement; een ontmoeting tussen docenten van middelbare scholen en een achttal schrijvers. Een van die schrijvers was Tommy Wieringa en die gaf het beste antwoord op die vraag door drie magnifieke columns voor te lezen over de schrijver A.L. Snijders, een oud-docent van Wieringa. Wie de lezing van Tommy Wieringa bijwoonde zal zich afvragen welke oorzaak er ter grondslag ligt aan die verminderende belangstelling voor literatuur, want aan de lezing van Wieringa zal het niet gelegen hebben. Die bevatte alles wat je van goede literatuur redelijkerwijs mag verwachten: humor, onnavolgbare verrassingen, prachtige taal en tot nadenken stemmende gedachten. Aan de literatuur, zoals geschreven door Tommy Wieringa, zal het dus niet gelegen hebben.

In een aantal worshops die na de lezing van Tommy Wieringa volgde, werd er dieper ingegaan op deze taaie problematiek. Belangrijkste discussieonderwerpen was het vertier dat nieuwe media jongeren schenkt waardoor ze zich maar matig zouden interesseren voor literatuur. Het bekende cultuurkritische riedeltje werd menigmaal afgestoken: televisie en internet maken lui, bieden instant-plezier, in tegenstelling tot literatuur dat meer inspanning vereist. Allemaal waar, maar opmerkelijke inzichten kunnen het nauwelijks genoemd worden. Wat me opviel was het gebrek aan zelfkritiek van de docenten. Niet een van hun durfde de hand in eigen boezem te steken en zonder omwegen te bekennen dat het onderwijs door alle hervormingen en vernieuwingen de marginalisatie van literatuur in de hand werkt. Wim de Bie gaf tijdens een korte sketch genadeloos weer hoe al die onderwijshervormingen docenten in managers veranderen waardoor ze zich maar nauwelijks met hun voornaamste taak kunnen bezighouden, namelijk kennisoverdracht.

Ik geloof niet dat men alleen de nieuwe media en de luie scholier de schuld kan geven van de desinteresse in literatuur. Onontbeerlijk is uiteraard een docent die met veel enthousiasme de leerlingen in de wondere wereld van de literatuur kan inwijden. Zodra deze zich als de eerste de beste filiaalhouder moet opstellen en onderwijs ziet als een vorm van bedrijfsmanagement zal dat ten koste gaan van de liefdevolle behandeling die de literatuur verdient. Ik prijs mij dan ook gelukkig dat ik onderwijs heb genoten in een tijd waar de leerling niet als een zelfstandige werd behandeld. Ik kan nog meepraten over die boeiende docent Nederlands die gloedvol kon spreken over schrijvers waar ik nooit van gehoord, die er een lesuur voor uitrok om een gedicht als “In Nederland” van Slauerhoff te analyseren. Er zit geen greintje pathetiek bij als ik beweer dat mijn leven armer zou zijn als ik niet zo’n leraar had gehad. Ik wens alle leerlingen van nu net zulke docenten en dat de fnuikende hervormingen eindelijk een halt worden toegeroepen.