BRIEF AAN DE VERTAALSTER VAN DEZE BRIEF

Beste Anna,

Ik ben gevraagd een aantal columns in het Nederlands te schrijven over 'on being translated '. Ik heb de opdracht in het Engels ontvangen, en ik vraag me af hoe ik dat in het Nederlands moet verwoorden. Wat is 'on being translated '? Is het 'vertaald worden'? Is het 'vertaald zijn'? Ik spreek Engels en Nederlands, maar geen van de twee is mijn moedertaal. Dus de nuances die schuilen in die drie Engelse woorden, en in hun mogelijke Nederlandse equivalenten, kan ik niet goed genoeg beoordelen.

Jij weet die dingen natuurlijk wel, want dat is jouw vak. Sinds mijn boek is vertaald, en ik contact heb gehouden met een aantal vertalers, bewonder ik jullie werk. Het intrigeert me zodanig, dat ik een paar maanden geleden een boek erover heb gekocht. Het is een essay van Umberto Eco, dat in het italiaans is getiteld: 'Dire quasi la stessa cosa '. Ik heb het in het spaans gelezen ('Decir casi lo mismo '), en ik durf te beweren dat Umberto Eco zegt dat vertalen is: 'Bijna hetzelfde zeggen'.

Je gaat bijna hetzelfde zeggen als ik. Je zal mijn dagelijkse columns voor The Chronicles vertalen naar het Engels, en dan zullen we twee teksten hebben die bijna hetzelfde zeggen. Is het niet moeilijk om 'bijna hetzelfde' te zeggen zonder 'iets anders' te zeggen? En kun je 'bijna hetzelfde zeggen', als je niet eens bent met de tekst van de ander? Met andere woorden, kun je als vertaler een tekst vertalen waar je niet achter staat?

Ik realiseer me wel dat ik je een reeks vragen aan het stellen ben, en dat je geen antwoord kunt geven. Dat vind ik jammer, want jij bent nou juist iemand die aan de andere kant staat van het 'on being translated ', en dus een ander inzicht heeft.

Omdat ik via mijn brieven (die als columns gekleed gaan) geen dialoog met je kan onderhouden, voel ik de neiging om de grenzen van het vertaalvak af te tasten. Ik ben niet van plan een onmogelijke opdracht voor je te maken, maar ik ben wel benieuwd naar hoe je sommige dingen kan oplossen. Maar hou je daar wel van? Wil je met mij zoeken naar de grenzen van het vertalen?

Jammer, weer stel ik je vragen, en weer realiseer ik me dat je ze niet kan beantwoorden, dat jouw antwoord op deze brief slechts een vertaling van al mijn vragen zal zijn. Of... Ik heb een idee.

Ik stel je het volgende voor: we gaan via een code communiceren.

In elk van mijn volgende brieven zal ik één vraag aan je stellen. Die vraag zal je impliciet in je vertaling kunnen beantwoorden. Hoe? Ik zal altijd het woord woordenboek ergens in de tekst gebruiken. Je hebt twee opties om dit woord te vertalen. Als je het vertaalt als dictionary, zal je antwoord op mijn vraag 'ja' zijn. Als je het vertaalt als lexicon, zal je antwoord op mijn vraag 'nee' zijn. De eerste vraag is: Wil je met mij zoeken naar de grenzen van het vertalen?

Ik kijk ernaar uit om je straks te ontmoeten in Den Haag. Prettige reis naar Nederland en vergeet je woordenboek niet!

Laia