VEEL TALEN.

Beste Anna,

Ik denk ook niet dat we beter af zouden zijn met een wereldtaal. Een taal is niet het equivalent van een andere taal, hoewel we soms denken dat het wel zo is. Elke taal is een andere benadering van de werkelijkheid. Elke taal heeft unieke woorden. Ik zou niet willen dat miljoenen unieke woorden zouden verdwijnen.

Gisteren schreef Helen een lijst Nederlandse woorden voor Chris. Er stond: gezellig, bakfiets, bitterballen en jas. Van de vier woorden was er alleen maar één met een equivalent in het Engels. Gezellig, bakfiets, en bitterballen moesten uitgelegd worden. En nu zal je misschien drie vervelende voetnoten moeten gebruiken om deze drie woorden aan de Engelse lezers te kunnen uitleggen.

Unieke woorden definieren een cultuur. Dinsdagavond liep ik samen met Abdellah en Federica achter Helen en Chris, op weg naar BorderKitchen. Opeens liepen Abdellah en Federica niet meer naast me. Ze waren gestopt naast een lantaarnpaal waaraan verschillende fietsen waren vastgeketend. Ik liep en paar stappen terug en ging naast hen staan. Ze keken allebei verwonderd naar één van de fietsen: een bakfiets met een transparant tentje erop. Ze vroegen me wat het was. Toen heb ik Engelse woorden gebruikt om een Nederlands object aan een Frans-Marokkaanse schrijver en een Italiaanse schrijfster uit te leggen. Nu weten ze waar dat object voor dient. Ik heb ze het woord niet geleerd. Ze hebben ook geen equivalent woord in hun eigen taal geroepen. Ze hebben dat woord gewoon niet nodig. Een wereldtaal zou vol zijn met woorden die veel culturen niet zouden gebruiken.

Maar vandaag dacht ik nog dat we een soort van wereldtaal al hebben. Ik doel op lichaamstaal: alle kleine dingen die we zeggen met een gebaar van een hand, of met de positie van onze armen, of door de ogen ergens toe te richten, of alleen al door de buigingsgraad van onze schouders.

We hebben vanmiddag gelunchd met de buitenlandse pers van Crossing Border. Ik heb verschillende buitenlandse journalisten gesproken en het volgende gebeurde met twee journalisten. Op exact hetzelfde moment dat ik in het Engels zei dat mijn boek vertaald zou worden naar hun taal, verplaatsten ze hun blik geruisloos van mijn gezicht tot zo'n twintig centimeter naast mijn hoofd. Hun ogen zochten een onbepaald punt in de verte, waardoor het gesprek abrupt eindigde.

Het was een taalloze reactie. En het was me volstrekt duidelijk. Mijn ogen gingen ongevraagd ook een ander doelwit zoeken.

Lichaamstaal is vele malen sterker dan de gewone talen. Met gewone taal kun je nog altijd zeggen: ‘Sorry... Ik heb je niet goed gehoord', of ‘Ik denk dat ik je niet goed heb begrepen...' Met lichaamstaal kan dat niet. Ik kan niet vragen: ‘Sorry, zou je me kunnen uitleggen wat je hebt bedoeld door je ogen naar de verte te richten?'

Maar misschien had ik dat wel moeten doen, misschien had ik het moeten benoemen (zoals ik geleerd heb in mijn managementtrainingen toen ik nog op een kantoor werkte). Wat denk je, Anna, zal ik het doen, de volgende keer?

Laia

PS De lunch met de pers duurde tot bijna half vier. Ik heb maar anderhalf uur gehad om deze brief te schrijven, ik heb geen tijd meer om het woordenboek ergens in te schrijven...