Epiloog

Op de website van Hassan las ik een reactie. Die luidde als volgt:

“Ik val niet graag collega’s af, maar wat een saaie stukken van die lui op dat CB-log, zeg. Allemachtig. Knal daar wat speed en mdma en coke en champagne of wat dan ook maar vooral talent in.”

Was geschreven door Niels Carels, blogger en romancier.

Ten eerste een opmerking over ‘talent’. Dat vind ik zo’n rotwoord. Talent is, zegt het woordenboek, een ‘aangeboren begaafdheid’. Door op een gebrek aan talent te zinspelen, suggereer je dat het niet meer te redden valt. Eigenlijk zeg je: wat ‘die lui’ op ‘dat CB-log’ ook doen, ze zullen nooit iets van waarde produceren.

Ik geloof niet in talent. Hoogstens in aanleg. Als in: statistisch gezien maakt een lange zwarte jongen een grotere kans om zich te ontwikkelen tot meisterbasketballer. Zo was ik, als stille grote broer van drie kwebbelende zusjes, waarschijnlijk eerder geneigd om op mijn kamer verhaaltjes te schrijven dan andere jongens van mijn generatie.

Wat we verstaan onder ‘talent’ is volgens mij de vaardigheid die we opdoen in onschuld. Voordat we het op school moeten leren – of terwijl we op school andere dingen zouden moeten doen. Zoals de krabbeltjes in de schoolschriftkantlijn van Crossing Border-illustrator Matthijs Sluiter.

Was dat saai? Mijn excuses. Ik heb de neiging de dingen een beetje te analyseren. Met nadruk op ‘een beetje’. Liefst met prettig voortkabbelende zinnetjes. Het spijt me als u daarvan in slaap valt.

Eerlijk gezegd vermoed ik dat Niels Carels gelijk heeft als hij zegt dat de stukken op het CB-log saai zijn. Ik heb me afgevraagd hoe dit komt en ik denk dat het te maken heeft met de opzet van het project. Picture this: je zet een groepje schrijvers en vertalers bij elkaar, laat ze enkele dagen brainstormen over een breed en abstract onderwerp als vertalen, en vraagt ze vervolgens hun diepste gedachten neer te pennen. Wat krijg je? Teksten die kolken van geestdrift en verdovende middelen? Of iets dat een groot deel van de buitenstaanders ontgaat?

Toen we optraden in de Poetry Society in Londen, gebeurde er iets bijzonders: we slaagden erin het publiek enthousiast te maken over ons onderwerp. Wellicht door de wijn die we eerder hadden gedronken of door de energie die vrijkomt bij het smeden van vriendschappen. Wellicht doordat mensen speciaal voor ons waren gekomen – de toegang was gratis, maar door op te dagen hadden ze in feite al in ons geïnvesteerd. Het voelde alsof we mensen voor het eerst echt lieten nadenken over een onderwerp dat ze normaal voor lief nemen. Er werd geluisterd en gelachen; er werden zelfs vragen gesteld. Maar goed, men kon geen kant op, want het was warm, krap en de uitgang werd versperd door een man met één been.

Contrasteer dat met Niels Carels, die met pilsje in de hand en piemel uit de broek ’s avonds laat van achter zijn pc nog even wat Crossing Border-blogjes meepikte. Hij plaatste onze blogjes in de context van alle dingen die hij op dat moment met zijn leven had kunnen doen. Een goede film kijken. Zich aankleden en de stad in gaan. Door zijn nieuwe boek bladeren.

Als internationale chroniqueurs hadden we de opdracht om te praten, na te denken, te schrijven en op te treden. Vooral dat laatste was spannend, maar we stonden niet alleen. In korte tijd kwamen we nader tot elkaar – maar misschien niet tot de gemiddelde bezoeker. In elk geval niet tot Niels Carels.

Het is tekenend dat ik Chronicles intuïtief blijf beschouwen als een sociaal experiment. En dus niet als fraaie kunst, boeiende wetenschap of onderhoudend entertainment. Zou dat anders kunnen? Is het mogelijk om een project als dit – in a nutshell: groep jonge writers in residence doet verslag van Crossing Border – interessant te maken voor een breed publiek? Dat is een interessante open vraag die ik met liefde doorgeef aan mijn opvolgers.

Althans, ík vind het een interessante vraag. Mocht Niels Carels hem saai vinden, dan heeft hij misschien wat speed, mdma, coke en champagne nodig. Of talent. Talent schijnt heel goed te werken.