VERLOREN, PERDIDA, LOST ZONDER WOORDEN

Grenzen worden verlegd, latten hoog gelegd, de drempel verlaagd, zielen liggen bloot op podia, woorden hardop gezegd. Gezongen, tentoongesteld, voorgelezen, gepresenteerd. Ik wrik in mijn hoofd de tijdsgrenzen los, werp de vijzen in het zwarte gat der onwetendheid, slenter door de voorbije jaren, ontmoet de schrijvers die me voorgingen als Chronicles-medewerkers, schud enthousiast de handen van de auteurs en kunstenaars met wie ik graag een praatje had willen maken, mijn zwetende palmen snel terugtrekkend. Trek de aandacht van Salman Rushdie, gluur naar Abdellah Taia in de hoek terwijl hij gevolgd wordt door een cameraman die zijn stappen vastlegt op film, zwaai naar Hassan Bahara. Het Crossing Border Festival is het grootste literatuur- en kunstenfestival van Europa. En hiervoor werd ik uitgenodigd als Chronicles-schrijver? Het wordt de volgende dagen mijn taak om vooral opvallend onopvallend te registreren, te voelen en ervaren, met de zekerheid dat mijn woorden verschillende weerklanken zullen hebben, in verschillende talen. Als schrijfster begrijp ik de moeilijkheid van deze opdracht. Niet voor mezelf, maar voor de vertalers. Van opleiding ben ik vertaalster, maar omdat ik zonder ophouden teksten wenste te veranderen naar mijn stijl, gaf ik het vrij vroeg op om het te maken als vertaalster. November. Den Haag 2009. Het begint akelig dichtbij te komen. Ik bekijk de genodigden en betrap mezelf op het feit dat ik de Belgische schrijvers negeer. ‘Ik ga toch niet naar Den Haag om naar schrijvers te luisteren die ik evengoed in Antwerpen of Gent kan gaan zien? Ja, toch?' Mohammed Mrabet, die wil ik best ontmoeten. Hij woont en werkt in Tanger, kan lezen noch schrijven en toch werden en worden zijn verhalen gepubliceerd. En dan betreur ik het dat ik 27 ben in 2009 en niet in 1958. Mrabet ontmoette in Tanger enkele decennia geleden Paul Bowles, die in de jonge Marokkaan een schrijftalent ontwaarde dat nooit aan het oppervlak zou komen, want de man was ongeletterd. Ongeletterd, maar niet te verwarren met onbeschaafd. Bijlange niet. Misschien niet belezen, maar bijzonder gecultiveerd. Of dacht je dat dat niet mogelijk was? Mrabet behoort tot de groten. Ik hoop voor hem dat hij het weet. En als hij het niet weet, zal ik het hem zeggen. Manaraf is de titel van zijn nieuwste publicatie, wat hetzelfde wil zeggen als ‘ik weet het niet'. Beste Mrabet, ik weet het ook niet. Niets kan met zekerheid geweten worden. En dat is de kracht van literatuur. Het scheppen van een nieuwe wereld, het herscheppen van een realiteit, het absoluut vrij zijn. Een vrijheid die we nagenoeg niet kennen in de echte wereld. Grenzen openleggen en doorbreken, verschillende kunstdisciplines die met elkaar verweven worden en inspelen op al je zintuigen. Woorden komen tot leven, lopen weg van hun scheppers en nestelen zich in de handen van vertalers, zoeken naar schoten van lezers, stemmen worden gehoord, klanken gezien, installaties en films geproefd. Om kunst, muziek en literatuur te appreciëren hoef je geen studie te hebben genoten. Kijk, luister, voel, ervaar. Ik zal me goed voelen in mijn rol van Chronicles-schrijfster. Een buitenlandse die niet het podium op hoeft, enkel als taak heeft alle optredens te volgen en vanaf de zijlijn of midden in het gewoel me te laten beroeren door die ander. Les autres mogen het werk leveren, ik zal het mijne doen en aan het einde van de dag doorgeven aan een ander. Wirwar van woorden, trefzeker in de ene taal, de mijne, hopelijk evenwaardig in een andere, misschien de jouwe. Laten we samen lost in translation zijn, want een mens met woorden is nooit helemaal verloren.

Liefs, Naima Albdiouni