PARTIR LOIN (REDA TALIANI)

Iedere vrijdag nodigt hij jonge kinderen, van wie de oudste twaalf zijn, uit in zijn huis in Souani, een wijk in Tanger. Hij biedt ze koekjes en thee aan en begint dan te vertellen. Mrabet is een zwijgzaam man, opent alleen zijn mond wanneer hij iets van waarde te vertellen heeft. En vertellen kan hij als de beste.

In Paul Bowles en zijn echtgenote vond Mrabet vrienden die zijn goddelijk talent ontdekten en op papier zetten, ter publicatie. Na Bowles' dood benaderden aasgieren en gewetenloze zielen, inspiratie- en talentloze artiesten de analfabete storyteller en gristen de geluidsbanden met zijn verhalen weg. Uitgevers maakten misbruik van zijn ongeletterdheid om te goochelen met cijfers in contracten. Want hé, een analfabeet die gepubliceerd wordt en tentoongesteld wordt in galerijen, dat is de wereld op zijn kop, dus dat moest even rechtgezet worden.

Mrabet ziet er het nut niet van in vertaald te worden in het Arabisch, want zijn werk werd in Marokko nooit naar waarde geschat, hij heeft in eigen land nooit het gevoel gekregen erkend of geapprecieerd te worden. Ik kan me voorstellen dat Mrabet vreemd moet hebben opgekeken toen Hassan Bahara en Asis Aynan hem tijdens de zomer van 2008 bezochten in Tanger voor de reportage Bedevaart naar Tanger en hem aanspraken met hun jongensachtig enthousiasme en tomeloze respect. Want hun liefde voor Mrabet is groot, heb ik gemerkt. Ik vond het ontroerend om hen in de lobby van het hotel te zien staan, op weg om boodschappen te gaan halen voor Mrabet. Zoals ik boodschappen zou gaan doen voor mijn inmiddels overleden grootvader, met het soort respect dat jongens meestal enkel opbrengen voor hun vader. Aandoenlijk om hen zich zo te zien ontfermen over deze inmiddels oudere man met een eeuwig jonge geest.

Er was veel verwarring over de komst van Mrabet naar Den Haag. Omwille van zijn vliegangst was vliegen naar Den Haag de laatste optie. Hij onderhandelde zelfs even met Louis Behre over een taxitocht van Tanger naar Den Haag: alles behalve vliegen.

Wim Brands en Jeroen Van Kan van het radioprogramma De Avonden stelden Mrabet met behulp van een tolk vragen over zijn werk, over zijn komst naar Den Haag. Gezeten naast Simon-Pierre Hamelin keek hij haast met verwondering rond naar de menigte die gekomen was om naar hém te luisteren, die in hém geïnteresseerd was.

Mrabet spreekt zoals alleen mensen uit Tanger spreken, ik kan het gevoel dat dat in me losmaakt niet weergeven op papier. Ik houd van onze taal, de zinswendingen, de woordkeuzes, de droge humor en de verhalen - o zoveel verhalen die de mensen er voor je hebben, als je maar wilt gaan zitten in kleermakerszit om te luisteren naar wat ze te vertellen hebben.

Mrabet vertelt liever verhalen aan kinderen, omdat zij de enigen zijn die nog echt luisteren en die wanneer ze praten nog echt verrassend uit de hoek kunnen komen. ‘Wanneer grote mensen, volwassenen praten, smaken hun woorden ‘baslin fhal zlafa dyel baysar’ zei Mrabet. Degenen die het Marokkaans-Arabisch begrepen, barstten uit in luid gelach. Hoe zou je deze uitdrukking kunnen vertalen zodat dezelfde lading wordt weergegeven, opdat de mensen in eender welke taal zouden lachen? Even flauw als een kom... snert?

Manaraf is wellicht de laatste publicatie van Mohamed Mrabet. Hij is al wat ouder en ziek, hij heeft de mooiste tijden van Tanger meegemaakt, een leven geleid dat woelig en vol was, hij heeft echt geleefd. In de ogen van velen is hij maar een oude man, zonder twijfel een onopvallend figuur in Tanger. Een man die nergens meer naartoe gaat, niet naar cafés, niet bij mensen thuis op bezoek, vaak gewoon in zijn eigen huis in Souani blijft. En toch kwam hij naar ons toe, helemaal naar het Crossing Border-festival. Het minste wat we kunnen doen is hem  met deze laatste roman de erkenning en het respect bieden dat hij verdient. Vanavond sta ik dan ook nederig, maar trots op het podium in Antwerpen om er uit zijn werk voor te lezen.