GESCHREVEN DOOR
%20Maria%20Rodas.jpeg&w=1920&q=75)
Clyo Mendoza (MX)
Clyo Mendoza (Oaxaca, 1993) is schrijver. Ze publiceerde de …
VERTAALD DOOR

Gwyn Bouwman (NL)
Gwyn Bouwman is literair vertaler uit het Spaans en dichter …
Clyo Mendoza - 4
08 November 2026
In Clyo’s absence, her translator has temporarily stepped into the role of writer. She has translated her earlier texts into (makeshift) Spanish, so that Clyo can read along from Mexico.
Er zijn veel dichters die iets zeggen in de trant van ‘ik wil wonen in een taal’, ‘wonen in woorden.’ Ik neem het aforisme ‘On n’habite pas un pays, on habite une langue’ van de filosoof Emil Cioran even als vertrekpunt. Hij heeft wel gelijk, in Brussel, par exemple, woon je niet echt in een land, je begeeft je eerder in constant door elkaar lopende talenzones. Ik weet niet veel over Cioran, ik heb z’n naam wel vaak gehoord, ik google. Bovendien ben ik moe in de superlatieve trap. Het meest moe dus. Of het moest. Maar dat is raar, en ik kan nu niet uitvogelen of die vorm ook maar enigszins correct is, want ik ben het moest van iedereen. Nee, grapje, iedereen in de bus is moe als een malle, mijn Chileense vriend zou zeggen, están para el gato. Of eigenlijk zou hij zeggen: Están pal gato. Ze zijn voor de kat. In afwezigheid van mijn schrijver die me tijdens dit festival toch de hele tijd vergezelt, ga ik een beetje over taal doorbomen.
Zeggen wij in België - zeggen jullie Vlamingen - doorbomen? Ik mag grapjes maken over woorden en accenten zoveel als ik wil. Dat is misschien wel het enige voordeel van zelf een beetje perifeer zijn. Met perifeer bedoel ik - of, zoals iemand gisteren zei, I bedoel, heel logisch omdat we de godsganse tijd tussen Nederlands en Engels schakelen - betekent geen randstedelijke roots hebben, niet uit een hoofdstad komen, er wel wonen, maar er niet uit komen. In België ben ik de Hollander, maar laat me niet lachen. In Holland, zoals mijn Nederlands-Limburgse vader Nederland noemt, ben ik een soort Belg. Het is wat. Leer ik Duits van een vriendin in Wenen, blijk ik ook iets Oostenrijks aan het ontwikkelen te zijn. Mijn Spaans was altijd aan zoveel invloeden en verleden onderhevig maar heeft nu een rustpunt gevonden in het meest crazy Spaans dat er is. Chileens is next level Spaans, maar aangezien het van achter het verre Andesgebergte komt natuurlijk ook wat perifeer. Ach, cultiveren, daar kan een mens ook wat van.
Chilenen hebben duizenden uitdrukkingen waarin dieren voorkomen en daar kunnen ze ook heel lang over doorbomen. Zoonimia heet het, of zoonisme. Weer wat geleerd vandaag. Waar is het feestje zo meteen? Ik hoef niet apenzat, laveloos, of crimineel zat te worden. Gewoon, een beetje in de wind, tipsy, pompette, feliz. Dat kan als je schrijft. Dat kan niet als je vertaalt. Zie daar het allergrootste verschil. Wil je cool en vrij zijn? Schrijf. Wil je gelukkig en gezond zijn? Vertaal. Ik laveer deze dagen almaar tussen die twee opties. En ik word maar ouder en ouder. Maar dus, vanavond, esta noche, quiero pasarlo chancho. Letterlijk: ik wil het als een varken hebben, de tijd als een varken doorbrengen. Maar natuurlijk betekent het dat niet en natuurlijk vertaal je dat niet zo. Een La Chouffeke voor degenen die vanavond op me afstapt en met de beste vertaaloplossing komt. Twee Chouffekes voor wie deze tekst vertaald want ik begin er vandaag niet aan.
Oh, de bus waarin ik dit schrijf crosst zojuist de border. Ben ik weer thuis. Back in the motherland, of toch niet? Ach ja, als thuis een taal is en de taal zo rijk dan wordt de plek waar je je thuis kan voelen heel, heel wijds. Of zoiets. Dadelijk lekker Vogue-sigaretjes kopen want die hebben ze in Nederland niet.

Clyo Mendoza (MX)
Gwyn Bouwman (NL)
Clyo Mendoza - 3
In Clyo’s absence, her translator has temporarily stepped into the role of writer. She is (exceptionally) translating her own text into (makeshift) Spanish, so that Clyo can read along from Mexico.

Clyo Mendoza (MX)
Gwyn Bouwman (NL)
Clyo Mendoza - 2
In Clyo’s absence, her translator has temporarily stepped into the role of writer. She is (exceptionally) translating her own text into (makeshift) Spanish, so that Clyo can read along from Mexico.

Clyo Mendoza (MX)
Gwyn Bouwman (NL)
Clyo Mendoza - 1
Estas fechas en mi lugar natal, Oaxaca. son de homenajear a la muerte. Se visten con flores las tumbas, flores amarillas Y anaranjadas, otras bermellón oscuro o colores burdeos, carmines intensos o...






















.png&w=256&q=75)




























