epiloog

Drie dagen festival, tien uur slaap. Toch blijf ik wakker in de trein naar huis: het is nog niet voorbij, er moet eerst veel worden opgeschreven in het kleine boekje met de harde kaft.

Vorige zomer, toen ik tijdens de biënnale in Venetië zat te schrijven aan de rand van een kanaal, heb ik een voorloper van dit boekje in het water laten vallen. Ik greep het meteen weer, schudde het uit en droogde het af aan mijn jurk, maar de blauwe inkt waarmee ik schreef was weggewassen door het water.

Ik was ontroostbaar. Toen het boekje droog was, heb ik nog urenlang geprobeerd de zinnen te reconstrueren, en te zien of de druk van mijn pen misschien sporen had getrokken die bij strijklicht… Ik had het paniekerige gevoel dat ik iets belangrijks kwijt was: alles wat ik de afgelopen tijd had meegemaakt, leek niet langer gebeurd. Uiteindelijk gaf ik het op, maar niet zonder dat ik tot laat in de nacht op mijn hotelkamer had zitten typen, vijftigduizend woorden ineens die mijn herinnering van de voorgaande weken compleet herschreven. De oude weken was ik nog altijd kwijt; nu had ik nieuwe. Sinds die nacht begrijp ik veel beter waarom ik schrijf.

Wat ik ook merkte, is hoe een ervaring – als je er na een week of twee op terugblikt – mettertijd verandert. Als ik nu terugblader naar de festivaldagen, zijn ze als een bergketen: hoekig, grillig, met indrukwekkende pieken die je het uitzicht benemen. Ik maak korte notities die abrupt weer afbreken en schrijf niet over wat er buiten Den Haag gebeurt: mijn baan, Brussel, toekomstplannen. Midden in een intens beleefde ervaring is het heden je horizon. Pas als je je van de herinnering verwijdert, raakt ze afgeplat en wordt overzichtelijk, een glooiend geheel dat je van een afstand kunt gadeslaan.

Aan de muur van mijn Brusselse boekhandel hangt het volgende citaat van David Mitchell: “Style is not what you excel in, it is actually everything you get wrong.” Als dit waar is, is mijn makke wellicht mijn metafoorgebruik. Nederland verlaten, en het gevoel hebben dat je wegrijdt uit een berglandschap? Kom nu.

Het leuke van een festival, en met name van The Chronicles, is dat je het samen met anderen beleeft. Als ik mijn dagboek nu in een plas gooi, bestaan er nog talloze verslagen van, die parallel lopen aan het mijne en er nieuwe lagen aan toevoegen. Zo doken er de afgelopen weken steeds nieuwe foto’s op; recensies in kranten; Facebookberichtjes van (nieuwe) vrienden. Ook las ik Sjisjkin en Wortel - Waters, Debroey en Boström staan nog op mijn lijstje – en draaide ik de CD grijs die ik op Crossing Border kocht. In plaats van af te vlakken, groeien de bergen door sedimentatie.

In een café waar ik soms zit te schrijven, liep ik Wide Vercnocke tegen het lijf. Ik had zojuist zijn graphic novel Wildvlees gelezen – ook meegenomen uit Den Haag - waarin een bronstig hert over de Anspachlaan stormt. Ik dacht weer aan de graphic novelists in het rossige licht van het Heartbeat Hotel, en hun danspassen op de afterparty, en ineens torende er een noordwand boven de daken van de Vlaamsesteenweg.

Ik voorspel trouwens dat de bergketen van Crossing Border nog een lange uitloper krijgt. Vea drukte me op het hart dat ik straks de Duitse vertaling van mijn roman bij haar in Wenen moet komen presenteren. En Alice, Laia, Guillaume, en de andere Chronicles: als jullie ooit in de buurt zijn…? Kom de bergen dan naar Brussel brengen.