Anne Moraal - blog 2

Je hebt schrijvers die ervan houden: aandacht, het podium. Die zelfverzekerd plaatsnemen op een stoel, heldere antwoorden geven, het publiek in durven kijken en een passage kunnen voorlezen zonder een enkele fout te maken. Zo ben ik niet. Ik houd niet van ogen die op mij gericht zijn. Want die ogen zien iets dat ik niet kan zien: mezelf. Die hoofden denken dingen waar ik nooit achter kan komen en omdat ik toch nooit helemaal over de kinderlijke behoefte om door iedereen aardig gevonden te worden ben gegroeid, leef ik altijd met de angst dat die gedachten misschien wel negatief zijn. Erger nog: het kan niet anders dan dat sommigen van die gedachten negatief zijn. Het meest absurde is dat het me daarbij niet gaat om de kritiek op mijn boek of wat ik schrijf. Ik vind oprecht dat iedereen van mijn werk mag vinden wat zij of hij wil, zolang ze me dan ook nog maar een beetje aardig vinden.

Ooit zat ik in het publiek van een televisieprogramma. Ik had voor mezelf al een plekje ergens achteraan uitgezocht, ver weg van de camera’s. Op het moment dat ik er heen wilde lopen, tikte de opnameleider me op mijn schouder en zei: ‘Ga jij maar hier zitten.’ Hij wees een stoel aan die zich vlak achter de gast van het programma bevond, tegenover een grote camera. Ik had natuurlijk gewoonweg kunnen weigeren en vastberaden naar de andere plek kunnen lopen, maar dankzij de behoefte om sympathiek gevonden te worden door de opnameleider nam ik braaf plaats op de gevreesde stoel vooraan. Ik heb niets meegekregen van het programma, ik kon enkel de camera in de gaten houden terwijl ik probeerde om mijn gezicht zo natuurlijk en ontspannen mogelijk te houden. Als ik er maar niet gek uitzag op tv. Het resultaat van deze opnames zag ik een dag later terug: ik ben inderdaad prominent in beeld. En ik zag er behoorlijk gek uit op tv. Het was me duidelijk niet gelukt om naturel over te komen. Als versteend zit ik stijf rechtop terwijl ik met een doodse blik continu de camera in kijk. Het programma duurde een uur en al die tijd ben ik in beeld en al die tijd beweeg ik niet.

Gisteren ging ik met een groep Amsterdamse studenten in gesprek over mijn boek. Zoals die dingen in de huidige werkelijkheid gaan, vond ook deze ontmoeting digitaal plaats. Van tevoren maakte ik mij minder zorgen dan gewoonlijk, de knoop die ik normaal gesproken in mijn maag voel in aanloop naar dergelijke evenementen ontbrak. Want, zo dacht ik, dan zien we elkaar in een overzicht van kleine schermpjes. Ik zou beschermd zijn achter een waas van pixels. De opzet bleek anders: degene die aan het woord was verscheen scherm vullend en kraakhelder. En het werd nog erger, want na vijf minuten bevroor mijn beeld net op het moment dat ik knipperde. De rest van het uur zag ik mezelf alleen nog met mijn ogen dicht en mijn mond open. Ik zat op kilometers afstand van mijn publiek, maar mijn ergste nachtmerrie was werkelijkheid geworden. De studenten leken echter niets door te hebben. Ze bleven slimme vragen stellen, hadden scherpe analyses, waren geïnteresseerd en leken me zelfs ook wel aardig te vinden.