Vea column 3

Een kennis die beroepshalve jaarlijks minstens drie keer om de aarde vliegt, beweert altijd dat de mededelingen van de piloot de beste voorspellers zijn voor het verloop van de reis. Hij is ervan overtuigd dat, zoals de oude Romeinen de toekomst aflazen aan de vlucht van trekvogels, de moderne mens profetische uitspraken kan doen aan de hand van de uitdrukkingswijze en de woordkeus van de piloot. De piloot op mijn vlucht naar Amsterdam was jong, knap en buitengewoon goedgehumeurd. Toen we het Nederlandse luchtruim binnenvlogen maakte hij ons erop attent dat er turbulentie op komst was en nog terwijl hij dit zei viel het vliegtuig een paar meter omlaag – jonge meisjes gilden het uit, de oude dame naast me begon te bidden en onze piloot barstte uit in uitbundig gezang: “That’s the way, aha aha, I like it, aha aha.” Mijn veelvliegende kennis zou hierop waarschijnlijk zeggen dat ons een turbulent weekend te wachten stond.

****

Toen een Amerikaanse in de shuttle van het vliegveld naar Den Haag me vroeg: „Are you a writer or are you a musician?“, was het festival voor mij echt begonnen. In het normale leven doe je de boodschappen of ben je student, ben je trampassagier of krantenlezer; de functies die je dagelijks vervult, veranderen vaak van uur tot uur, maar op literatuurfestivals voel je je de hele dag op en top schrijver. Dagenlang alleen met literatuur, muziek etc. bezig te zijn doet je de wereld om je heen vergeten. En dat is nu juist het mooie, dat je, net als tijdens de oud-Griekse feestelijkheden ter ere van de god Dionysus, even kunt ontsnappen aan de sleur van alledag en je je aandacht een poosje uitsluitend op de hogere kunsten kunt richten. En hoe luidt het in Euripides’ Bakchai ook weer: “Kom hierheen en laat ik je hoofd met klimop omkransen. Zalig is hij die in groot geluk met ons eer verleent en zichzelf in dienst stelt van de god Dionysus.”?

***

In het Euripides-citaat slaat dat ‘in dienst van Dionysos’ natuurlijk op het ter ere van hem gehouden, meerdaagse theaterfeest en niet per se op de wijn die daarbij geconsumeerd werd. Maar omdat die twee dingen op de een of andere manier toch aan elkaar verbonden zijn, was ook onze eerste officiële festivalbijeenkomst de welkomstborrel. De vertalers en auteurs konden elkaar onder het genot van een drankje leren kennen, terwijl er al vroeg in de avond harde, maar geweldige muziek uit de boxen schalde en iedereen vrolijk stond te babbelen.

Ik ben al vaker op literatuurfestivals geweest, maar nooit eerder maakte ik mee dat het organisatieteam zo jong en vriendelijk was, de festivaldirecteur zo vlot en het bier zo voortreffelijk. Het was nog niet eens echt begonnen en nu al wilde ik niet meer weg. Een gedachte die alleen maar sterker werd, toen ik op weg naar het avondeten langs de prachtige huizen liep, door de chique straten in het betoverende decor van Den Haag. “Zalig is hij die in groot geluk”, weerklonken Euripides’ woorden in mijn hoofd, totdat ik in het restaurant een blik op mijn handtas wierp: een klodder parkietenpoep had mijn tas besmeurd. Ik neem alles terug: Den Haag, jij en ik worden geen vrienden. Je vogels schijten op ons.

***

Maar afgezien van dit incident stond de hele avond in het teken van het overschrijden van grenzen. Aan de tafel, die zuchtte onder het gewicht van een grote hoeveelheid voortreffelijke Indonesische heerlijkheden, was een mengelmoes van talen te horen. De witte wijn was gekoeld, de kip was kruidig, het rundvlees mals en de bonen in koksmelk waren een eigen lofzang waardig. Echter, voordat ik me verlies in het dwepen met de Indonesische keuken, moet ik het over echt belangrijke zaken hebben: de kennismaking met mijn vertaalsters Mara en Elli. Als ik zelf vertaal uit het Oudgrieks, knutsel ik altijd mijn ‘eigen’ tekst in elkaar, maar Elli en Mara zijn werkelijk geweldige vertaalsters, want zij doen er echt alles aan om mijn tekst zodanig in het Engels c.q. het Nederlands te vertalen dat de charme en de eigenheid van de tekst in de andere taal zo goed mogelijk overkomen. Enigszins beschamend was het natuurlijk, dat zij allebei niet alleen schriftelijk, maar ook mondeling het Duits beter beheersen dan ik. Elli met een perfect Berlijns accent, Mara in keurig Hoogduits, en daarmee voel ik me de geluksvogel van dit evenement, want mijn gebrekkige Duitse teksten zullen opgepoetst en tegelijk in Elli’s uitmuntende Engels en Mara’s geniale Nederlands te lezen zijn.