Spechtlein und Storchelfisch

Om zeven uur 's ochtends is het er ineens, dat geluid in de verwarming van mijn hotelkamer. Geen onbekend geluid, nee: eerst een getik dat steeds sneller wordt, alsof een dol spechtje erop los aan het pikken is, daarna murmelend water – ik geloof dat er vlak aan mijn bed een riviertje voorbij stroomt!

Gisterenavond, we zaten in Bodega De Posthoorn rijst en grimmelvis te eten, zei vertaalster Ina Rilke dat wanneer ze een gedicht vertaalt ze daarbij vooral ook over de geluiden moest nadenken die een gedicht maakt. Ik herinner me niet meer welk woord ze op dat moment precies gebruikte – geluid kan het niet geweest zijn, geluid was enkel de vertaling in mijn hoofd toen ik daar op die grimmelvis zat te broeden.

Vanochtend met het gorgelende riviertje naast mijn bed bevalt me de gedachte om de woorden zelf als geluiden op te vatten. De onbekende woorden in een vreemde taal uit de monden aan tafel in Bodega De Posthoorn zijn in mijn oren vooral klanken, tonen en ritmes zonder manifeste betekenis. Toch lijken ze me niet zinneloos of onzinnig, één keer lach ik per ongeluk mee wanneer plots iedereen lacht: het ritme en het tempo van de voorafgaande geluiden had me daar al op voorbereid. Het is goed, denk ik daar in de bodega, om de drang alles te moeten verstaan eens thuis te laten: daar kan hij wachten en mij uitvragen wanneer ik 's avonds laat thuiskom: grimmelvis? Ja, grimmelvis!, knik ik vol overtuiging, hoewel het woord grimmelvis natuurlijk mijn heel persoonlijke vertaling is van een klein geluid dat een serveerster me van over de grote tafel toeriep.

Als zinnen, woorden, vreemde woorden dus geluiden zijn – geluiden niet zonder betekenis, nee: muzikaal gegons, zinvol gebrom – dan wordt een paar ogenblikken lang ook de spanning tussen het talige en het niet-talige opgeheven, wordt de wereld tekst: het oortje van de securitydame die me op de luchthaven met een bordje opwacht, het oortje dat zachtjes recht haar hoofd in fluistert. Het navigatiesysteem dat op de autosnelweg steeds opnieuw Nederlandse woorden voor zich uit prevelt terwijl ik op de achterbank een hoestaanval krijg, mijn hoesten, het keffen van een vos, het navigatiesysteem, het fluisterende oortje van de dame. Het ontbrekende geluid van de zeven koeien aan de rand van de baan op weg van Schiphol naar Den Haag, de ganzen die ook schijnbaar geluidloos op een vlak veld rondwaggelen: wij weten wel dat ze gakken! Het knippen van het kniptoestel op de tram, natuurlijk ook de geluiden van de stad en dat van de wind in de straat voor het huis van Louis Couperus. De geluiden in Bodega De Posthoorn. De posthoorn die hoornt! De grimmelvis die zucht op mijn bord! En later: 's avonds de paar geluiden tussen de songs van Rufus Wainwright, één keer wat kuchen, een eenzame opklappende zetel, dan weer de piano. De eerste aangeslagen toets: een geluid dat zich vervolgens in de samenhang van de muziek begeeft.

En nu? Nog altijd hamert dat gekke spechtje in de verwarming. Bij wijze van test tik ik eens terug met mijn knokkel, maar Spechtje laat zich niet van de wijs brengen. Doe wat je wil, specht!, denk ik, en duik voorover het riviertje in. Misschien zwemt daar nog een grimmelvis.