logologo
open button

CROSSING BORDER ANTWERP 4 + 6 NOV 2022

arrows

Kies de taal

NETHERLANDS

NL / UK

GESCHREVEN DOOR

Mauk Westerman Holstijn

(NL)

VERTAALD DOOR

Bo-Elise Brummelkamp

(NL/UK)

Mauk Westerman Holstijn - 1

3 November 2022

Dit is wat het betekent om schrijver te zijn.

Er zijn schrijvers die zweren bij een aanpak van maximale productie; zet alles wat er in je hoofd opkomt op papier, al is het nog zo slecht. Blijf bovenal produceren, en filter daar later uit wat waardevol is.Anderen zijn meteen al selectief, die plannen, slijpen, verwijderen en keuren eindeloos. Liever een goudklompje per maand dan een dagelijkse berg stront. Voor allebei die filosofieen is iets te zeggen, al is die eerste benadering waarschijnlijk pas ontstaan na de opkomst van de computer. Of misschien al in de industriele revolutie, in een tijd dat de papierprijzen laag waren.

(Grappig beeld: Charles Dickens die zich in de winter van 1838 warm houdt door honderden afgekeurde bladzijden voor Oliver Twistop te stoken. Verzonnen weeskindertjes, geschapen op papier uit fabrieken die door echte kindarbeiders bemand worden, en geconsumeerd in de kachel.)

Over het algemeen is het een eenzaam, vrij beroep. Pas sinds in februari mijn eerste werk is gepubliceerd ben ik me af gaan vragen of ik het wel goed doe. Is dit het moment om door te pakken, heet ijzer te smeden, en zo snel mogelijk iets nieuws op de plank te krijgen? Of heeft een schrijfspier meer rusttijd nodig?

Schrijven is een beroep wat bijna altijd alleen wordt uitgevoerd. Je kunt overleggen, brainstormen, meeliften of samen uithuilen, maar het uiteindelijke gevecht met het lege vel lever je alleen. Dat heeft me altijd aan schrijven als kunstvorm aangetrokken. Een schrijver is gewapend met zijn of haar fantasie, zelfvertrouwen en kritische blik. Meer heb je niet nodig, en meer kan je niet helpen. Tegelijkertijd is het ook de meest benaderbare vorm van kunst. Het gebruik van een verfkwast of een beitel is iets dat jaren kost om te leren, maar een toetsenbord, daar loop je mee in je broekzak.

Dat meen ik serieus; het leeuwendeel van Vijftig tinten grijs is geschreven op een Blackberry.

Niet dat er voor het toetsenbord geen schrijvers waren, natuurlijk. Eigenlijk is het ware gereedschap van een schrijver het alfabet zelf.

Zou het in andere talen anders werken? Het is voor mij al te lang geleden dat ik in het Engels iets geschreven heb om een goede vergelijking te maken, sowieso was dat natuurlijk Spielerei. Child’s play. Nog niet voor ’t echie. Maar de manier waarop ik denk en voel varieert enorm met de taal die ik spreek. Iemand een klootzak noemen is voor mij onvoorstelbaar en onherstelbaar, ik heb nog nooit een moment meegemaakt waarin dat gerechtvaardigd was. Maar het woord bastard of asshole zou bijna een koosnaampje kunnen zijn, de clou van een matige, maar toch in goed gezelschap bruikbare grap. Bij voorbaat excuses, niet-Nederlandse collega’s. Ik weet niet wat ik zeg. Van ieder Engels of Duits woord wat ik ten gehore breng weet ik de definitie, zoals beschreven in het woordenboek, maar de emotionele connotaties van die woorden, opgebouwd door de generaties, die ken ik niet.

Gelukkig zijn er vertalers. Ik ga deze week samenwerken met Bo-Elise Brummelkamp, een professioneel vertaler met een indrukwekkend portfolio. Ik weet bijna niets van haar, behalve dat ze van mijn generatie is en een indrukwekkende taalkundige rugzak torst. Waar ik op het pad van de bêta’s met een voet in het rabbit hole van de literatuur ben gevallen, heeft zij zich met totale overtuiging toegelegd op haar beroep, het gepuzzel en de afwegingen, voor de liefde voor de taal en de ongrijpbare perfectie. Bo-Elise, je zal het misschien al gezien hebben, maar deze tekst gaat over de vragen en de onzekerheden van een heel beginnend beginnend schrijver. Iemand die stoer doet, maar alles moet leren en nog niemand kent. Ik ben heel benieuwd hoe dat klinkt in het Engels. Veel succes; tot binnenkort.

WAT HEEFT DIT VERHAAL GEÏNSPIREERD?

Meer van Mauk Westerman Holstijn en Bo-Elise Brummelkamp

14 November 2022

Mauk Westerman Holstijn - 5 - Epiloog

Van het griekse ‘epi’ ofwel erbij, en ‘logos’, woord. Een woord erbij, een extraatje. Het literaire equivalent van een toegift. Een schrijver mag zelf bepalen of een epiloog gerechtvaardigd is, maar een muzikant moet maar hopen dat het publiek vraagt om een toegift, het grootst mogelijke compliment. Behalve in het concertgebouw, daar is de toegift inbegrepen. Ik heb nog nooit zo’n sterke scheppingsdrang gevoeld als deze dagen, zo vlak na thuiskomst. Maar scheppingsdrang is niet hetzelfde als een goed idee. Een cultuurfestival is een soort katapult; het zuigt je mee in een denderende sneltrein van energie en ideeën, en dan is het opeens afgelopen.

4 November 2022

Mauk Westerman Holstijn - 2 - Dag 2

Mensen isoleren zich op weg naar perfectie. Monniken metselen zichzelf in, schilders zeulen met hun driepoot het bos in, en schrijvers wachten tot de rest van de wereld naar bed is gegaan. Want laten we eerlijk zijn: zolang je het leuk hebt, krijg je niks voor elkaar. Als Victor Hugo (van de klokkenluider van de Notre Dame) een moeilijke schrijfdag had, leverde hij zijn kleren in bij zijn inwonende bediende, met de uitdrukkelijke instructie deze pas terug te geven als er voldoende geschreven was. Kennelijk werkte dat, zonder dat de kwaliteit van Hugo’s product in gevaar kwam. Misschien was zijn bediende ook zijn redacteur.

5 November 2022

Mauk Westerman Holstijn - 3

Gratis bacon bij het ontbijt, dat is voor mij het absolute summum van luxe. Je betaalt voor bacon met je nieren, niet met je portemonnee. Het meest waardeloze restje van een varken, gewenteld in overvloedig zout; dat is het meest verkochte vlees op aarde. Een reliek van een andere tijd, een icoon van onduurzaamheid. Zelf zou je het nooit kopen. Daarom moet je nu flink opscheppen. ‘En, wat gaan jullie doen?’ De vertalers moeten aan de bak, maar de schrijvers kijken elkaar schaapachtig aan.

6 November 2022

Mauk Westerman Holstijn - 4

Je kunt je altijd afvragen of je het goed hebt gedaan. Het leven is een lange reeks kansen die je niet allemaal kan grijpen. Dan moet je kiezen. Zo is een literatuurfestival een mooie mogelijkheid om te netwerken met honderden culturele kartrekkers uit alle hoeken van Europa. Politici bepalen de namen van tijdperken, dat is waar. Maar hoe over vijftig jaar de air du temps, de zeitgeist van deze jaren gezien zal worden, dat bepalen wij, hier en nu.

Zie The Chronicles live tijdens Crossing Border 2022