The Chronicles

De bus, volgepakt met kunstenaars, ijlt van Den Haag naar Antwerpen. Crossing Border, maar dan letterlijk. Wie nog nooit eerder in Nederland is geweest, verbaast zich over de windmolens. Niemand verbaast zich over een Ikea-vestiging die in het midden van de velden staat te pronken.

‘Wanneer gaan we de grens over?' vraagt iemand.

‘Is er eigenlijk wel een grens?' vraagt iemand anders.

‘Het Schengen-akkoord,' zegt een derde, ‘geen grenzen meer.'

Opeens vertraagt de bus, en hij komt tot stilstand. Er stapt een douanebeambte in. Hij lijkt een beetje op George W. Bush.

‘Wat zullen we nou beleven?' vraagt de buschauffeur. ‘Ik heb hier nog nooit douane gezien.'

‘Nu wel,' zegt Bush. ‘Dit is een nieuwe richtlijn. Het betreft een nieuw programmaplan voor de Europese integratiegedachte. Aan de grens houden we alle kunstenaarsgroepen aan en we stellen hen bepaalde vragen, in de eerste plaats aangaande grensoverschrijdingen. We kunnen ook vragen stellen over de definitie van Europa. Zijn er vrijwilligers? Er moeten documenten ingevuld worden.'

De kunstenaars verbergen zich achter hun sjaals en bontmutsen en gitaren: ze zijn hier naartoe gekomen om op te treden, niet om over grenzen te praten.

‘Ik heb gehoord dat zich hier een schrijfster bevindt die een boek heeft geschreven met als titel "De Grens". Zij mag dit formulier komen invullen.'

‘Het is die vrouw met zwart haar die daar in haar krappe jurk schichtig rond zit te kijken. Die zowel zorgen als euforie lijkt mee te dragen. Gaat u maar naar haar toe, en ondervraagt u haar.'

De vrouw wordt naar het douanegebouw geleid. Binnen liggen er allerlei formulieren. Op één ervan staat De Europese Droom geschreven.

‘We proberen competitief te blijven,' legt Bush uit, en hij streelt trots over het droomformulier. De vrouw haalt haar schouders op. Ze denkt: misschien heeft elk continent zijn eigen dromen nodig.

‘Zo,' zegt Bush. ‘Het is heel eenvoudig. Ik stel de vragen, en u antwoordt. We vullen samen dit formulier in, en daarna mag u uw reis naar Antwerpen voortzetten. Alle informatie wordt gebundeld en op basis van die gegevens stellen we een nieuwe filosofie op over de Europese gemeenschappelijkheid. U kunt zich wel voorstellen dat er heel wat kunstenaars deze grens zijn gepasseerd. Bono, Lars von Trier... Maar nu ter zake. Vraag nummer één.'

Hij begint wat zachter te spreken en heft het formulier theatraal in de lucht.

‘Wat denkt u van grenzen?'

‘Nou,' begint ze, 'in mijn roman De Grens probeer ik de grenzen van de menselijke identiteit te behandelen, en hoe die grenzen onvermijdelijk worden overschreden. Een verzoek en het antwoord op een verzoek zijn op zich al een soort van grensoverschrijdingen. En dan is er natuurlijk ook de liefde. In mijn roman overschrijdt de liefde, de kracht van de liefde, de wet...'

‘Ik ben niet geïnteresseerd in de liefde,' onderbreekt Bush haar. ‘Ik ben geïnteresseerd in Europa. Kunt u me vertellen wat u denkt van de grenzen van Europa. Is Europa één en homogeen, of is het een continent dat door grenzen wordt doorsneden?'

Ze denkt even na.

‘Europa is net als Monsters of Folk. Ik zag ze gisteren optreden op het Crossing Border- festival in Den Haag. Er waren heel wat belangwekkende metaforen over grensoverschrijdingen in het optreden aanwezig. Monsters of Folk bestaat uit muzikanten van drie verschillende bands. Ieder heeft zijn eigen plaats, maar niemand is gebonden aan een bepaalde rol. Ze kunnen ook elkaars liedjes zingen. Een soort van Schengen dus.'

Bush maakt een aantekening in zijn formulier.

‘Monsters of Folk,' mompelt hij met verveelde stem.

Dan komt hij tot leven. Hij haalt aarzelend zijn wenkbrauwen op en steekt zijn wijsvinger in de lucht.

‘Is dat een Amerikaanse band?'

‘Ja.'

‘Aha!! Dus u definieert Europa met behulp van een Amerikaanse rockband! Valt dat volgens u te rijmen met de Europese gedachte?'

‘Een folkband,' verbetert ze. ‘Het gaat om een folkband.'

‘Nog beter. Dus u definieert de Europese gedachte op basis van Amerikaanse volksmuziek.'

‘Goed dan,' zegt ze. ‘Het was niet echt een goede vergelijking. Ik probeer het met iets anders. In Europa gaat het ook om taalgrenzen en om het overschrijden van taalgrenzen. Ik hoorde gisteren een Belgische dichter die zijn gedichten voorlas. Ik begreep er geen woord van. Maar door hoe hij praatte, begreep ik wel op een of andere manier waarover hij het had. Ik oversteeg de taalbarrière - of misschien moet ik wel zeggen de taalgrens. Ik vertrok van iets bekends naar iets onbekends en aan de andere kant van de grens vond ik tot mijn verrassing iets vertrouwds. Daarover gaat het misschien wel als je een grens oversteekt. Daarover gaat het op Crossing Border.'

‘En hij was een Belg, die dichter?'

‘Dat klopt.'

Bush zet opgelucht een kruisje op een van zijn papieren.

‘Goed. En dan als laatste nog een meerkeuzevraag. Is Europa volgens u A) af B) onaf of C) geen van beide, iets anders?'

‘Geen van beide.'

De douanebeambte ziet er uitgeput uit. Zijn werkdruk in aanmerking genomen, had hij misschien wel gehoopt dat ze "af" had geantwoord.

‘Wat is het dan wel?"

‘Open, absoluut open.'

Bush denkt even na over dit antwoordt. Dan drukt hij een stempel op het formulier.

‘Goed dan,' zegt hij. ‘U kunt gaan, de grens is voor u geopend.'

Toen ik genoeg had gedanst in Den Haag en in Antwerpen, kwam ik voor de laatste nacht in het hotel aan. Rond drie uur stapte ik mijn hotelkamer binnen. Ik...  Meer

De bus, volgepakt met kunstenaars, ijlt van Den Haag naar Antwerpen. Crossing Border, maar dan letterlijk. Wie nog nooit eerder in Nederland is geweest, verbaast zich over de windmolens. Niemand...  Meer

Het is moeilijk om iets te zien in de donkere kerk. Ze had de snelste weg naar het theater willen nemen, maar toen ze hoorde dat haar jeugdheld, de filosoof...  Meer

Het is een fraai gebouw, lijkt een beetje op een kasteel. Ik heb gehoord dat recht en vrede en de vrijheid van meningsuiting hier allemaal samenwonen, in deze stad met...  Meer

Ik droomde dat ik een nieuwe computer had met een moderne eigenschap: je kon hem net als een vliegtuig op automatische piloot zetten. Ik probeerde het uit en voegde de...  Meer